Padaczka
Padaczka jest jedną z najwcześniej opisywanych chorób w historii ludzkości. Wiadomości o tej chorobie pojawiają się w źródłach pisanych sprzed 5 tysięcy lat – papirusy Ebersa i Smitha oraz zapisy prawne dotyczące chorych na padaczkę zawarte w kodeksie Hammurabiego.
Jednakże dopiero Hipokrates (460-375 p.n.e.) w znanym dziele „O chorobie świętej” orzekł, że padaczka jest chorobą „ciała, a konkretnie mózgu”. Pomimo tytułu uważał, że padaczka jest spowodowana naturalnymi przyczynami. Opisał wiele rodzajów napadów padaczkowych, prowadził autopsje, opisał skrzyżowanie dróg ruchowych. Wspominał również o możliwości leczenia na drodze kraniotomii. Galen (130-210) wprowadził pojęcie „aury”.
W okresie średniowiecza wiedza o chorobie poszła w zapomnienie, a padaczka stała się ponownie stanem opętania.
Koniec wieku XVIII i wiek XIX to postęp neurofizjologii, neurologii i neuropatologii, a padaczka stała się przedmiotem szczególnych badań wyjaśniających jej patogenezę. Więcej o historii padaczki na stronie ogólnej.
Za właściwego prekursora operacyjnego leczenia padaczki uważa się Wiktora Horsleya. W 1886 roku po przygotowaniu przez Jacksona operował młodego chorego z padaczką pourazową. Przyczyną była blizna glejopochodna w okolicy czołowej, a efekt leczenia był niezwykle obiecujący. Dało to asumpt do dalszych operacji szczególnie skutecznych w padaczce pourazowej. W innych przypadkach efekty nie były tak spektakularne – usuwano torbiele pajęczynówkowe (Kocher, Dandy), podcinano korę mózgu lub usuwano jej fragmenty podpjęczynówkowo (topektomia), wykonywano również zabiegi ganglionektomii i sympatektomii tętnic szyjnych w przypadkach podejrzanych o tło naczyniopochodne (Alexander).
Przełomem w diagnostyce, a później w leczeniu operacyjnym padaczki było wprowadzenie elektroencefalografii (Berger 1928).
Twórcą chirurgii padaczki był Wilder Penfield z Instytutu Neurologicznego w Montrealu.
W Polsce początki leczenia operacyjnego padaczki związane są z osobą Jerzego Choróbskiego, który jako uczeń Penfielda od 1957 roku wykonywał te operacje z udziałem neurofizjologa profesora Tadeusza Baci oraz profesora L. Stępnia i J. Bidzińskiego w latach późniejszych.
Rozwój metod diagnostycznych, a szczególnie wprowadzenie tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego umożliwiło bardziej bezpiecznie wykonywanie zabiegów chirurgicznych.
W minionych dekadach stosowano różne metody leczenia, ale zawsze były one mało skuteczne lub ich efektywność była przemijająca (oziębianie mózgu, elektrostymulacja móżdżku, stereotaktyczne niszczenie ciała migdałowatego i pola Forela).
W ostatnich latach wprowadzono nowe metody leczenia: stymulacja nerwu błędnego i przecięcie przedniej części spoidła wielkiego, wielokrotne przecięcia kory mózgu (MST), głęboka stymulacja mózgu (DBS). W planach przewiduje się jeszcze oddziaływanie genetyczne i co bardziej prawdopodobne doogniskowe czy domózgowe podawanie leku przy użyciu nanotechnologii
Objawy paczki
Objawy paczki
Napady częściowe (napady o początku ogniskowym) - występują wówczas, gdy wyładowanie napadowe pojawia się w określonej okolicy mózgu i - przynajmniej początkowo - ogranicza się tylko do tej okolicy. W tej grupie rozróżnia się:
Napady częściowe z objawami prostymi w czasie których chory zwykle nie traci świadomości. W zależności od struktur mózgowych objętych wyładowaniem napadowym wyróżnia się napady: Napady ruchowe (niekiedy sprowadzające się zaledwie do drgań kciuka i/lub kąta ust, czasem bardziej skomplikowane - ze zwrotem gałek ocznych i głowy do boku, lub bardzo rzadko, innymi specyficznymi zaburzeniami ruchowymi.np. mowy);
Napady częściowe ruchowe proste (napady Jacksona) Ognisko padaczkowe znajduje się w tym przypadku w okolicy ruchowej płata czołowego mózgu. Napad zaczyna się zazwyczaj rytmicznym skurczem kciuka, palca wskazującego, kącika ust lub palucha po przeciwnej stronie ciała w stosunku do umiejscowienia ogniska. W trakcie trwania ataku drgawki pogłębiają się i zaczynają obejmować inne grupy mięśni. Mogą one zająć drugą kończynę po tej samej stronie, potem stać się obustronne i napad spowodować może utratę przytomności (uogólnienie napadu). Często może wystąpić po napadzie osłabienie mięśni biorących udział w ataku, które to trwać może do dwóch dni.
Napady zmysłowe polegające na rozmaitych doznaniach wzrokowych, słuchowych, smakowych, węchowych lub czuciowych; mają one zwykle dość charakterystyczny, stereotypowy przebieg)
Napady czuciowe proste Charakteryzują się one napadami halucynacji dowolnych rodzajów czucia. Zazwyczaj jest to drętwienie lub mrowienie pewnych części ciała. Także taki napad może przejść w atak Jacksonowski lub drgawki uogólnione.
Napady wegetatywne z takimi objawami ze strony układu wegetatywnego jak nagle występujące nadmierne wydzielanie śliny, ostre bóle brzucha u małych dzieci, itp.;
Napady mieszane tj. składające się z objawów zaliczonych do dwu lub trzech powyższych podgrup.
Napady częściowe z objawami złożonymi. W przeciwieństwie do poprzednich napady te przebiegają zwykle z zaburzeniem świadomości, choć nierzadko tylko z jej przymgleniem. Oznacza to, że pacjent w czasie trwania napadu może częściowo odbierać i zapamiętywać bodźce płynące z otoczenia, a nawet reagować na nie w sposób zupełnie właściwy. Te napady cechują się szczególnym bogactwem objawów; ich źródłem są zwykle nadmierne wyładowania bioelektryczne, pojawiające się w płacie skroniowym (stąd potoczna nazwa "napady skroniowe"). Wśród najczęściej spotykanych postaci tych napadów należy wymienić:
Napady intelektualne - przebiegają one wśród doznań marzeniowych, snopodobnych, z poczuciem czegoś już przeżytego, znanego, lub też odwrotnie - dobrze znane sytuacje czy otoczenie (np. własny pokój) wydają się zupełnie nowe, nieznane; nierzadko są to jakby napływy niezwykle żywych wspomnień z dawnych lat;
Napady z zaburzeniami psychosensorycznymi, tj. z rozmaitego rodzaju zaburzeniami widzenia, słuchu, orientacji przestrzennej, co do własnego ciała itp.;
Napady z zaburzeniami psychoruchowymi tj. automatyzmami ruchowymi, polegającymi zwykle na stereotypowym wykonywaniu dość prostych czynności (np. ruchy żucia, odpinanie i zapinanie guzików, szukanie czegoś w torebce lub kieszeni itp.);
Napady mieszane, na które składają się objawy z różnych podgrup napadów.
Napady częściowe złożone (padaczka skroniowa) Napady te są efektem wyładowań w płacie skroniowym mózgu. Przybierają one różne postacie. Mogą to być omamy węchowe, smakowe, urojenia wzrokowe czy słuchowe. Pojawiać się może zjawisko deja vu - choremu wydaje się, że coś, co dzieje się w rzeczywistości pierwszy raz, on już wcześniej doświadczał. Padaczka skroniowa objawiać się może atakami wspomnień z przeszłości lub silnymi, nieprzyjemnymi doznaniami emocjonalnymi. Pojawiają się także zróżnicowane objawy ruchowe, czasem przechodzące w uogólnione drgawki.
Napady częściowe z objawami prostymi w czasie których chory zwykle nie traci świadomości. W zależności od struktur mózgowych objętych wyładowaniem napadowym wyróżnia się napady: Napady ruchowe (niekiedy sprowadzające się zaledwie do drgań kciuka i/lub kąta ust, czasem bardziej skomplikowane - ze zwrotem gałek ocznych i głowy do boku, lub bardzo rzadko, innymi specyficznymi zaburzeniami ruchowymi.np. mowy);
Napady częściowe ruchowe proste (napady Jacksona) Ognisko padaczkowe znajduje się w tym przypadku w okolicy ruchowej płata czołowego mózgu. Napad zaczyna się zazwyczaj rytmicznym skurczem kciuka, palca wskazującego, kącika ust lub palucha po przeciwnej stronie ciała w stosunku do umiejscowienia ogniska. W trakcie trwania ataku drgawki pogłębiają się i zaczynają obejmować inne grupy mięśni. Mogą one zająć drugą kończynę po tej samej stronie, potem stać się obustronne i napad spowodować może utratę przytomności (uogólnienie napadu). Często może wystąpić po napadzie osłabienie mięśni biorących udział w ataku, które to trwać może do dwóch dni.
Napady zmysłowe polegające na rozmaitych doznaniach wzrokowych, słuchowych, smakowych, węchowych lub czuciowych; mają one zwykle dość charakterystyczny, stereotypowy przebieg)
Napady czuciowe proste Charakteryzują się one napadami halucynacji dowolnych rodzajów czucia. Zazwyczaj jest to drętwienie lub mrowienie pewnych części ciała. Także taki napad może przejść w atak Jacksonowski lub drgawki uogólnione.
Napady wegetatywne z takimi objawami ze strony układu wegetatywnego jak nagle występujące nadmierne wydzielanie śliny, ostre bóle brzucha u małych dzieci, itp.;
Napady mieszane tj. składające się z objawów zaliczonych do dwu lub trzech powyższych podgrup.
Napady częściowe z objawami złożonymi. W przeciwieństwie do poprzednich napady te przebiegają zwykle z zaburzeniem świadomości, choć nierzadko tylko z jej przymgleniem. Oznacza to, że pacjent w czasie trwania napadu może częściowo odbierać i zapamiętywać bodźce płynące z otoczenia, a nawet reagować na nie w sposób zupełnie właściwy. Te napady cechują się szczególnym bogactwem objawów; ich źródłem są zwykle nadmierne wyładowania bioelektryczne, pojawiające się w płacie skroniowym (stąd potoczna nazwa "napady skroniowe"). Wśród najczęściej spotykanych postaci tych napadów należy wymienić:
Napady intelektualne - przebiegają one wśród doznań marzeniowych, snopodobnych, z poczuciem czegoś już przeżytego, znanego, lub też odwrotnie - dobrze znane sytuacje czy otoczenie (np. własny pokój) wydają się zupełnie nowe, nieznane; nierzadko są to jakby napływy niezwykle żywych wspomnień z dawnych lat;
Napady z zaburzeniami psychosensorycznymi, tj. z rozmaitego rodzaju zaburzeniami widzenia, słuchu, orientacji przestrzennej, co do własnego ciała itp.;
Napady z zaburzeniami psychoruchowymi tj. automatyzmami ruchowymi, polegającymi zwykle na stereotypowym wykonywaniu dość prostych czynności (np. ruchy żucia, odpinanie i zapinanie guzików, szukanie czegoś w torebce lub kieszeni itp.);
Napady mieszane, na które składają się objawy z różnych podgrup napadów.
Napady częściowe złożone (padaczka skroniowa) Napady te są efektem wyładowań w płacie skroniowym mózgu. Przybierają one różne postacie. Mogą to być omamy węchowe, smakowe, urojenia wzrokowe czy słuchowe. Pojawiać się może zjawisko deja vu - choremu wydaje się, że coś, co dzieje się w rzeczywistości pierwszy raz, on już wcześniej doświadczał. Padaczka skroniowa objawiać się może atakami wspomnień z przeszłości lub silnymi, nieprzyjemnymi doznaniami emocjonalnymi. Pojawiają się także zróżnicowane objawy ruchowe, czasem przechodzące w uogólnione drgawki.
